PK Chẳng biết tự bao giờ, xấp xỉ những hai ngàn năm có lẽ… hình ảnh ngôi chùa thân thương ngự giữa xóm thôn, hay nơi phố xá sầm uất đã là trung tâm tín ngưỡng, đã là điểm tựa văn hóa tâm linh của dân tộc Việt, đúng như Huyền Không – Mãn Giác từng trải nghiệm: “Mái chùa che chở hồn dân tộc. Nếp sống muôn đời của tổ tông” (Nhớ chùa).
Trên nền tư tưởng từng được minh định qua quá trình lịch sử vượt ngưỡng thời gian ấy, thầy Thích Thiện Đạo với thủ pháp trực khởi đã minh thị cụ thể mồn một hình ảnh ngôi chùa ngay nơi những câu thơ đầu tiên của bài thơ CHÙA TÔI - CÕI VỀ.
Chùa tôi ngự ở giữa làng
Lũy tre ấm áp, trăng vàng lung linh
Vâng, hình ảnh mái chùa về mặt địa lý có thể tọa lạc nơi nào đó giữa xóm thôn bình dị, giữa làng nước Việt Nam; nhưng về mặt tâm linh, hình ảnh thân thương cố kết sắt son ấy từng đã in đậm dấu ấn trung tâm lên tâm thức nhiều người Việt, nơi nếp nhớ, nếp nghĩ của mỗi người dân đầu thôn cuối xóm. Đâu đấy, hay lúc nào đó có thể có những người lỡ bước tha phương, dặm ngàn viễn khách, bất giác đôi khi nhớ làng, nhớ quê, nhớ nước ngay lập tức hình ảnh đầu tiên mà họ nhớ đến chính là hình ảnh mái chùa, và lập tức họ cảm nhận ra, tiếp xúc được với nguồn hạnh phúc ngỡ là mộc mạc đơn sơ, nhưng tác động của nó lại vô cùng phấn chấn dào dạt. Niềm hạnh phúc ngọt ngào ấy hệt như một nguồn năng lượng nhiệm mầu dang vòng tay ôm trọn lấy mình:
Ai về ghé mái chùa xinh
Tắm trăng giữa tháng… thắm tình quê xưa
Vì sao mỗi khi về lại quê nhà, lên thăm mái chùa xinh xinh thì lại được mơ màng tắm trăng giữa tháng, lại nghe lòng mình thắm lại tình quê? Thật vậy, có lẽ đã tự ngàn xưa ngôi chùa làng dãi dầu bao nắng bao mưa, đã gắn bó máu thịt, cố kết với dân làng, một nắng hai sương, đầu tắt mặt tối, bán mặt cho đất, bán lưng cho trời... Ẩn mình sau lũy tre xanh, núp bóng dưới cội bồ đề, mái chùa quê với ông thầy tu chân quê, nâu sồng chân đất, đầu tròn áo vuông, thủy chung làm tròn vai trò sứ giả Như Lai, chung chịu gian nan, chung vui hạnh phúc cùng mười phương thiện tín, cùng chú bác bà con nơi ngôi chùa thân thương nhỏ bé của mình:
Chùa tôi cõng nắng gánh mưa
Chia cơm sẻ áo cho vừa thương nhau
Chùa tôi vọng tiếng kinh cầu
